خیار غبن چیست و چگونه اعمال می‌ شود؟

فسخ قرارداد چیست و چه تفاوتی با بطلان و اقاله دارد؟

در ارتباط با انحلال یا بی اثر شدن قراردادها معمولا اصطلاحات مختلفی وجود دارد که لازم است درباره تفاوت آن ها توضیح دهیم. فسخ قرارداد که خیار غبن یکی از موارد آن است در مواردی انجام می شود که بر اساس توافق طرفین یا بنا به حکم قانون یکی از طرفین دارای حق فسخ باشد. منظور از حق فسخ این است که شخص می تواند به صورت یک طرفه و حتی بدون اینکه طرف دیگر رضایت داشته باشد قرارداد را خانمه دهد.

اما در اقاله یا تفاسخ بر خلاف فسخ که فقط بر اساس اراده یک نفر است، بر اساس رضایت هر دو طرف است. در واقع در اقاله هر دو طرف به انحلال قرارداد رضایت دارند.

در موارد بطلان هم در واقع یکی از شرایط صحت قرارداد رعایت نشده و در نتیجه قرارداد از زمان انعقاد باطل و بی اعتبار تلقی می شود. تفاوت بطلان با فسخ و اقاله در این است که در بطلان قرارداد به کلی اعتبار خود را از زمان انعقاد از دست داده است اما در فسخ و اقاله قرارداد تا زمان اعمال فسخ و اقاله صحیح است.

خیار غبن چیست؟

همانطور که گفتیم خیار غبن یکی از موارد فسخ یا انحلال یک طرفه قرارداد است. خیار غبن در واقع یکی از موارد قانونی فسخ قرارداد به شمار می رود به این معنا که حتی اگر طرفین نسبت به آن توافق نکرده باشند می تواند با رعایت شرایط خاص خود اعمال شود. منظور از غبن ضرر و زیان مالی ناشی از قرارداد است که به یکی از طرفین وارد می شود . قانون گذار ورود این ضرر و زیان را به عنوان یکی از مواردی که به تداوم قرارداد صدمه می زند و در نتیجه می تواند منجر به فسخ قرارداد شود در نظر گرفته است.

در ادامه بیشتر درباره موارد اعمال خیار غبن در قراردادهای ملکی توضیح می دهیم.

موارد اعمال خیار غبن

غبن به معنای خسارتی است که به دلیل انعقاد قراردادی خاص به یکی از طرفین وارد می شود. برای مثال اگر خریدار خانه ای که گران تر از قیمت رایج منطقه خریداری کند در این صورت دچار غبن در معامله شده و با رعایت شرایطی که در ادامه بیان می کنیم می تواند به استناد خیار غبن معامله را فسخ کند.

خیار غبن در تمامی معاملاتی که دارای عوض و معوض هستند یعنی چیزی در قبال چیزی دیگر داده می شود فابل اعمال است. اما برای اعمال آن شرایط خاصی وجود دارد که در صورت وجود نداشتن هر یک از آن ها امکان فسخ معامله به استناد این خیار وجود نخواهد داشت.

اسقاط خیار غبن

یکی از عبارات رایج در معاملات مختلف به خصوص معاملات مربوط به املاک اسقاط کافه خیارات است که بسیاری از مردم با مفهوم آن آشنا نیستند. منظور از اسقاط کافه خیارات این است که طرفین حق اعمال خیارهای قانونی از جمله خیار غبن را برای خود از بین می برند. در واقع طرفین برای جلوگیری از بی ثباتی قرارداد این شرط را قرار می دهند تا در آینده قرارداد به دلایل ذکر شده فسخ نشود.

اما آیا خیار غبن را می توان همیشه اسقاط نمود یا خیر؟ همانطور که گفتیم خیار غبن در مواردی اجرا می شود که یکی از طرفین در اثر قرارداد دچار ضرر و زیان شده باشد. بسیاری از حقوقدانان اعتقاد دارند اگر این ضرر و زیان یا همان غبن قراردادی بسیار زیاد باشد قابل اسقاط نیست و حتی اگر شرط اسقاط کافه خیارات در قرارداد وجود داشته باشد باز هم شخصی که دچار ضرر و زیاد بسیار زیاد شده است می تواند حق فسخ خود را اعمال کند.

به غبنی که زیاد باشد در اصطلاح حقوق قراردادها غبن فاحش گفته می شود و به غبنی که مقدار آن قابل صرف نظر نباشد و بسیار بیشتر از غبن فاحش باشد، غبن افحش گفته می شود. همانطور که گفته شد غبن افحش از مواردی است بسیاری از حقوقدانان و قضات اعتقاد دارند حتی با توافق طرفین قابل اسقاط نیست زیرا ضرر و زیان به اندازه ای است که با اخلاق حسنه و نظم قراردادی مغایرت دارد و نمی توان از آن صرف نظر کرد.

شرایط اعمال خیار غبن

برای اعمال خیار غبن شرایط خاصی وجود دارد که در صورت اقدام به اعمال این نوع فسخ لازم است با کمک وکیل متخصص قراردادها با آن ها آشنا شوید.

مهمترین نکته درباره اعمال خیار غبن و فسخ قرارداد بر اساس آن این است که وجود غبن باید در حضور دادگاه به اثبات برسد. در واقع مبنای اعمال فسخ در این مورد وجود غبن یا ضرر و زیان به موجب قرارداد است که مدعی آن باید با کمک وکیل متخصص و مجرب آن را اثبات کند.

مدعی خیار غبن نباید در زمان انعقاد قرارداد از وجود غبن آگاه باشد. در واقع اگر مدعی این خیار از وجود غبن آگاه باشد این به معنای آن است که با وجود غبن به انعقاد قرارداد رضایت داشته و به نوعی از اعمال خیار صرف نظر کرده است.

نکته دیگر فوری بودن اعمال خیار غبن است. بر اساس قانون مدنی، اعمال خیار غبن باید در مدت زمان کوتاهی پس از اطلاع از وجود غبن انجام شود و در صورتی که مدت زیادی بگذرد و صاحب خیار غبن آن را اعمال نکند در واقع خیار ساقط می شود. تشخیص اینکه آیا خیار به صورت فوری اعمال شده یا خیر بستگی به عرف معاملات دارد که توسط قاضی رسیدگی کننده به موضوع قابل بررسی است.

فرایند فسخ قرارداد بر اساس خیار غبن

سوال مهمی که ممکن است برایتان ایجاد شود این است که اگر پس از دریافت مشاوره از وکیل متخصص متوجه شدید شرایط اعمال خیار غبن و فسخ قرارداد بر اساس آن را دارید چه فرایندی را جهت اعمال این خیار و فسخ قرارداد باید طی کنید؟

برای فسخ قرارداد بر اساس خیارات قانونی لازم است در ابتدا طی یک اظهارنامه قضایی خطاب به طرف مقابل قرارداد اعمال حق فسخ خود را به او اعلام کنید. ارسال این اظهارنامه و تاریخ آن اهمیت بسیار زیادی دارد چون همانطور که گفته شد برخی خیارات مانند خیار غبن که موضوع این مقاله است دارای فوریت هستند و طی شدن زمان در این موارد ممکن است باعث از بین رفتن حق شما برای اعمال خیار بشود.

برای تنظیم اظهارنامه لازم است حتما از وکیل مجرب قراردادها و امور ملکی استفاده کنید متن دقیقی را برای شما تنظیم کند زیرا ممکن است تنظیم غیر حرفه ای متن اظهارنامه باعث اقرار به امری شود که در دادگاه علیه شما استفاده گردد.

پس از ارسال اظهارنامه در صورتی که طرف مقابل در خصوص فسخ با شما توافقی ننمود لازم است با طرح دعوای تنفیذ فسخ قرارداد در دادگاه عمومی حقوقی فسخ را نهایی کنید. در واقع با طرح این دعوا دادگاه به وجود شرایط فسخ قرارداد بر اساس خیار غبن رسیدگی می کند و در صورتی که حق فسخ را برای شما احراز کند با تایید فسخ قرارداد، اثر فسخ را از زمان ارسال اظهارنامه جاری می کند.

برای طرح این دعوا نیازمند طرح دادخواست حقوقی بر اساس تشرفات دعاوی حقوقی هستید که نیاز به حضور وکیل متخصص در امور حقوقی و ملکی خواهد داشت.

در گروه وکلای ملکی می توانید نیاز خود به انواع خدمات حقوقی ازجمله مشاوره حقوقی آنلاین و رایگان درباره خیارات قرارداد از جمله خیار غبن را در نهایت سرعت و کیفیت تامین نمایید.

مشاوره حقوقی رایگان درباره خبار غبن در گروه وکلای ملکی

امور تنظیم و انحلال قراردادها از جمله امور حقوقی بسیار تخصصی است که بدون رعایت برخی ظرایف و الزامات حقوقی ممکن است با ضرر و زیان مالی بسیار زیادی مواجه شوید. برای مثال نحوه تنظیم قرارداد به گونه ای که حق اعمال خیار غبن را از شما سلب نکند از اهمیت زیادی برخوردار است.

همچنین در صورت بروز ضرر و زیان مالی در اثر انعقاد قرارداد، حضور یک وکیل مجرب و متبحر در زمینه قراردادها و دعاوی فسخ قرارداد به شما کمک می‌ کند تا با فسخ قرارداد به نحو صحیح و قانونی و در نهایت سرعت ضرر و زیان مالی خود را جبران نمایید و با اجرای حکم دادگاه مبنی بر تنفیذ فسخ قرارداد خسارت های وارد شده به خود را از طرف مقابل وصول کنید.

در گروه وکلای ملکی می توانید از طیف متنوع خدمات حقوقی درباره نحوه اعمال خیار غبن از جمله مشاوره حقوقی رایگان و آنلاین بهره مند شوید. کافی است با ما تماس بگیرید تا به تناسب نیاز و نوع پرونده خود راهنمایی های لازم را دریافت کنید.