خلع ید چیست؟ هر آنچه که باید در مورد آن بدانید

ارکان دعوی خلع ید

با این تعریفی که از دعوی خلع ید داشتیم متوجه شدیم که این دعوی ارتباط با اموال غیر منقول که شامل ملک یا زمین، مغازه، آپارتمان شده، داشته نه با اموال منقول.

رکن دوم آن است که شخصی به عنوان مالک حق مالکیتی را بر مال غیر منقولی داشته و بایستی این مالکیت اثبات شده باشد در غیر این صورت، طرح این دعوی قابلیت استماع ندارد.

رکن سوم تصرف غیر قانونی یعنی شخص متصرف، هیچ گونه اذنی را برای تصرف، در مال غیر منقولی که تعلق به مالک دارد نداشته باشد.

مثالی پیرامون دعوی خلع ید

شما با این دعوی ممکن است در حالت های مختلف ذیل مواجه شوید:

دعوی خلع ید در ملک مشاع

دعوی خلع ید از ملک موروثی

در هر دو فرضی که گفتیم اختلاف فی مابین شرکا و وراثی است که در حیطه مالکیت آنها اختلافاتی به وجود آمده و خواستار آن بوده اند که شریک و ورثه ای که بدون اذن سایرین تصرف غاصبانه در حیطه مالکیت آنها داشته است را اخراج کنند که در اینجا برای ترتیب اثر شدن به دعوی بایستی تمامی شروطی که در پاراگراف بالا به آن اشاره داشتیم اثبات گردد تا دادگاه حکم به خلع ید ملک بدهد و متصرف را از ملک اخراج کند.

طرح دعوی خلع ید

اگر شما مالک قانونی ملکی هستید و مالکیت شما به صورت رسمی به ثبت رسیده است می توانید به عنوان خواهان پرونده دعوی خود را مطرح و خواستار رفع تصرف مال غیر منقول خود که با فعل شخص غاصب از حیطه مالکیت شما خارج گردیده باشید.

رسیدگی به دعوی حقوقی شما در دادگاه محل وقوع مال غیر منقول، جایی که ملک شما مورد تصرف عدوانی و غاصبانه متصرف قرار گرفته به عمل می آید و در صورتی که ادله و مستندات شما را قاضی پرونده وارد بداند به درخواست شما ترتیب اثر داده و به خلع ید حکم می دهد.

 

مدارک مورد نیاز

شمای مالک، که به عنوان خواهان پرونده، مطرح کننده شکایت دعوی خلع ید هستید ملزم به آن بوده که مدارک ذیل را پیوست پرونده حقوقی خویش نمایید تا به خواسته شما ترتیب اثر داده شود.

ارائه سند مالکیت ( در مواردی که ملک شما سابقه ثبتی داشته و مالکیت شما به ثبت رسمی رسیده است.

ارائه قولنامه عادی( در فرضی که ملک فاقد سند مالکیت رسمی است و شما با قولنامه و استشهادیه شهود درصدد آن هستید که مالکیت خویش را اثبات نمایید.

در غیر از دو فرض بالا شما اگر ادعا دارید که مالک هستید اما سندی ندارید که مالکیت شما را احراز کند بایستی در بدوا امر دادخواست اثبات مالکیت مطرح کرده و سپس خواسته خود را مبنی بر خلع ید به دادگاه ارائه دهید.

نحوه اجرای حکم خلع ید

بعد از قطعیت حکم،  مطابق قواعد عمومی آیین دادرسی مدنی ، اجرائیه صادر شده و به شخص متصرف ابلاغ می شود که ظرف 10 روز ازتاریخ ابلاغ اجرائیه نسبت به خلع ید اقدام نماید در صورتی که متصرف به تصرفات خود ادامه داده و ملک را از ید غاصبانه خود خارج نسازد با گرفتن دستور از دادگاه، محکوم له می تواند از طریق ضابطین دادگستری خواستار تخلیه ملک خویش از تصرف غاصبانه شخص متصرف باشد.

موارد تاخیر در اجرای حکم خلع ید

اجرای حکم خلع ید پس از قطعیت بایستی به فوریت و بدون فوت وقت مورد اجرا بگیرد اما در شرایطی ممکن است بر این اصل استثنائاتی وارد گردد که در این قسمت به بررسی آن خواهیم پرداخت

یکی از این موارد موضوع ماده ۴۴ قانون اجرای احکام مدنی است که بیان می دارد

در صورتی که عین محکوم به، که منظور همان مال غیر منقول اعم از ملک و زمین بوده در تصرف شخص ثالثی به غیر از محکوم علیه (  که همان شخص متصرفی است که تصرف غاصبانه داشته، باشد این امر مانع از اقدامات اجرایی نبوده مگر آنکه شخص ثالث مدعی باشد که حقی از عین یا منافع ملک دارد و دلائلی هم ارائه دهد در این صورت مامور اجرای احکام مهلت یک هفته ای به او می دهد تا به دادگاه مراجعه کند و دعوی خود را مطرح نماید در غیر این صورت حکم خلع ید اجرا خواهد گردید.

مورد دوم موضوع ماده ۴۸ قانون اجرای احکام مدنی است که بیان می دارد در صورتی که در ملک مالک اصلی، که مورد تصرف غاصبانه قرار گرفته، شخص متصرف زراعت کرده باشد به ترتیب ذیل عمل خواهد شد:

موقع برداشت محصول رسیده است که در این فرض محکوم علیه بایستی فورا محصول را بردارد والا مامور اجرای احکام اقدام به برداشت محصول خواهد کرد.

موقع برداشت محصول نرسیده است که در این فرض محکوم له ( مالک اصلی مال اختیار دارد که بهای زراعت را بپردازد و ملک را از تصرف شخص متصرف خارج سازد و یا ملک خود را تا زمان رسیدن محصول به تصرف محکوم علیه باقی بگذارد و اجرت المثل ایام تصرف را بگیرد( که در این حالت اجرای حکم با تاخیر مواجه بوده است.

تفاوت دعوی خلع ید با دعاوی حقوقی مشابه

دعوی تصرف عدوانی و تخلیه ید دو نوع دعوی حقوقی هستند که شباهت زیادی را با خلع ید دارند و در بسیاری از موارد ممکن است افراد به اشتباه آن را خلط کرده و به جای یکدیگر به کار ببرند بگذارید در اینجا به بررسی تفاوت های این دعاوی با خلع ید بپردازیم و مرز تفکیک هریک را مشخص کنیم.

تفاوت دعوی خلع ید با تخلیه ید

مهم ترین و اصلی ترین تفاوت این دو دعوی، در منشا ایجاد آن است که در اولی غصب، که موضوع ماده ۳۰۸ قانون مدنی بوده و اشاره به آن دارد که اگر متصرفی به نحو عدوانی بر ملک غیر استیلا یافته و بدون آنکه اذنی بر تصرف در ملک داشته باشد در ملک ورود کند و حق مالکیت مالک را خدشه دار سازد خلع ید غاصبانه کرده است اما اگر  قراردادی فی مابین مالک با شخصی که قرار است از منافع ملک وی برخوردار شود وجود داشته باشد دیگر این ید یک ید غاصبانه نیست بلکه ید امانی است به بیان دیگر منشا ایجاد دعوی تخلیه، وجود قرارداد است.

شما در دعوی خلع ید، زمانی می توانید به عنوان خواهان، مطرح کننده دعوی باشید که مالکیت بر عین مال داشته باشید در حالی که در دعوی تخلیه اثبات مالکیت شما برای اخراج مستاجر از ملک شرط نمی باشد.

تفاوت دعوی خلع ید با تصرف عدوانی

از گفته های بحث به این نتیجه رسیدیم که در دعوی خلع ید ما صحبت مان سر تصرف غاصبانه متصرفی است که در ملک مالک، بدون داشتن اذن ورود پیدا کرده است و در دعوی مشابه این دعوی که تصرف عدوانی بوده هم دقیقا این ارکان برای تحقق دعوی فراهم است فقط با یک تفاوت که شما در دعوی خلع ید اگر نتوانید مالکیت خویش را اثبات کنید دعوی شما رد می شود اما در تصرف عدوانی، سبق تصرف شما بر اینکه شما حق مالکیت بر ملکی که مورد تصرف غیر قانونی قرار گرفته است داشته اید کافی می باشد.

 

مزیت داشتن وکیل ملکی

ما در مقاله جداگانه به معرفی وکیل ملکی و اهمیت داشتن این وکیل در حل و فصل دعاوی پیچیده ملکی پرداختیم و بیان داشتیم از آنجایی که این قبیل پرونده ها نسبت به سایر موضوعات حقوقی کمی پیچیده و حساس است و ارتباط با دارایی و اموال اشخاص دارد لذا میطلبد برای محفوظ ماندن حقوق مالی و حق مالکیت در صورتی که با مشکل ملکی مواجه شده اید وکالت پرونده خود را به یک وکیل متخصص و کارآزموده ملکی بسپارید.

نتیجه گیری

ما در این مقاله به بررسی یکی دیگر از اقسام دعاوی ملکی که خلع ید می باشد پرداختیم و بیان داشتیم که در راستای حمایت از حقوق مالک، در شرایطی که متصرفی بدون آنکه حق تصرف در حیطه مالکیت مالک داشته باشد به صورت غاصبانه و به نحو عدوانی ورود به ملک وی داشته باشد این حق برای مالک اصلی مال غیر منقول بوده که با طرح دعوی خلع ید اخراج او را از ملک از مقام قضایی خواستار شود.

پیشنهادات

ما در وکیل ملکی در تلاشیم به همکاری وکلا و مشاورین حقوقی متخصص و زبده به افرادی که درگیر مشکلات حقوقی بوده اند بهترین خدمات را ارائه بدهیم در صورتی که شما هم درگیر مشکلات حقوقی در حوزه های مختلف کیفری، امور ثبتی، خانواده، امور ملکی هستید می توانید وکالت پرونده خود را به وکلای کارآزموده و با تجربه ما بسپارید و از طریق راه های ارتباطی که در سایت به آن اشاره شده با ما در تماس باشید.

برخی از سوالات متداول

دعوی خلع ید چیست؟ و چه زمانی مطرح می شود؟

دعوی خلع ید، دعوی ملکی بوده و زمانی از سوی مالک اصلی مال مطرح می شود که شخص متصرفی بدون داشتن اذن قانونی از از او، وارد محدوده مالکیتش شود.

خواهان پرونده دعوی ملکی خلع ید کیست؟

مالک اصلی مال غیر منقول، مطرح کننده دعوی ملکی خلع ید بوده و قرار است به طرفیت غاصب در دادگاه محل وقوع ملک خواسته خویش را مطرح کند.