تفاوت حق سرقفلی با حق کسب و پیشه در چیست

حق سرقفلی و تفاوت آن با حق کسب و پیشه

ماده ۶ و۷قانون موجر و مستاجر ۷۶ این حق را مورد بررسی قرار داده. و بیان می دارد که سرقفلی در دو حالت ذیل برای مستاجر ملک تجاری به وجود می آید. و قابل اسقاط نیست مگر در شرایط استثنا:

ماده ۶ این چنین بیان می دارد که هرگاه مالک، ملک تجاری خود را به دیگری اجاره دهد. می تواند تحت عنوان سرقفلی مبلغی را از مستاجر دریافت کند. طبق این ماده، مالک این حق را دارد که جز دریافت مبلغ اجاره بها ملک تجاری، مبلغی تحت عنوان سرقفلی را نیز دریافت کند و در ازایش به مستاجر حق دهد که مالک سرقفلی مغازه یا ملک تجاری شود.

فرض دوم جایی است که سرقفلی توسط موجر به مستاجر پرداخت می شود. نص ماده ۷ بیان می دارد که اگر مستاجر جز پرداخت اجاره بها، در ضمن عقد اجاره مبلغی را به موجر بپردازد، مالک در ازای این پرداخت تا زمانی که عین مستاجره در تصرف مستاجر است، حق نخواهد داشت که اجاره بها را افزایش و یا تخلیه ملک تجاری را خواستار شود.در غیر این صورت موجر و مستاجر دوم، ملزم می شوند من باب اسقاط حق مستاجر، مبلغی به عنوان سرقفلی را به او بپردازند.

حق کسب و پیشه و تفاوت آن با سرقفلی

قانون موجر و مستاجر ۵۶ به بررسی این حق پرداخته و بیان می دارد که منشا ایجاد حق کسب و پیشه، قهری و غیر قراردادی است. به بیان دیگر فی مابین موجر و مستاجر توافقی وجود ندارد. و قرار نیست که مستاجر با پرداخت مبلغی این حق را به دست آورد. بلکه پیشینه و فعالیت مستمر مستاجر و شناخته شدن اوست که این حق را برای او به وجود می آورد. و به واسطه سر شناس و معروف شدن است که قانون گذار او را واجد حقی می داند که از آن به نام کسب و پیشه تجاری یاد می شود. و در جایی که موجر تصمیم دارد مستأجری که وجودش موجب اعتبار تجاری گردیده را از ملک خود بیرون کند و تخلیه ملکش را بخواهد ملزم می گردد مبلغی که توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین می شود به عنوان حق کسب و پیشه به مستاجر بپردازد.

شباهت و تفاوت حق سرقفلی با حق کسب و پیشه

این دو حق هر دو حقی عینی است. و در شرایطی برای مستاجر ملک تجاری ایجاد حق می کند.و او را مستحق دریافت حق از موجری که قصد تخلیه ملک خود را دارد می کند. چرا که با ایجاد حق کسب و پیشه و سرقفلی، مالک حق ندارد که مستاجر را از بهره برداری از مغازه یا ملک تجاری منع کند. مگر تحت شرایطی استثنا، که قانون موجر و مستاجر بدان اشاره داشته. و به مالک این حق را می دهد. اما او را ملزم می دارد که قبل از اقدام به تخلیه ملک، حق مستاجر را از سرقفلی و کسب پپیشه مغازه به او بپردازد.

رسیدگی به هر دو دعوی، در دادگاه حقوقی محلی است که مال غیر منقول در حوزه آن قرار دارد و ذی النفع که مستاجر عین مستاجره بوده می تواند با اقامه این دعوی حقوقی در دادگاه حقوقی خواستار مطالبه حق سرقفلی یا حق کسب و پیشه باشد و الزام موجر که خواستار تخلیه او از مغازه یا ملک تجاری است باشد.

این دو حق علی رغم شباهتی که با یکدیگر دارند یکی نبوده و با یکدیگر تفاوت هایی دارند که در اینجا به بررسی تفاوت حق سرقفلی با حق کسب و پیشه خواهیم پرداخت.

 تفاوت حق سرقفلی با حق کسب و پیشه از دید قانون موجر و مستاجر

• حق سرقفلی برخلاف حق کسب و پیشه، طی مرور زمان به وجود نیامده، و به یک باره، بدون آنکه نیاز باشد شهرت تجاری کسب شود، تا مستاجر صاحب حق گردد. برای او به وجود آمده است.
• منشأ ایجاد حق سرقفلی، قرارداد، و توافق طرفین که مالک و مستاجر هستند می باشد. این گونه که مستاجر متعهد می شود که مبلغی را به موجر بپردازد. تا در ازای آن مالک حق سرقفلی باشد. اما در مورد کسب و پیشه باید گفت که منشا آن قانونی و غیر قراردادی است و توافقی راجع به ایجاد آن صورت نگرفته است.
• تعیین میزان سرقفلی که به مستاجر تعلق می گیرد وابسته به توافق فی مابین موجر و مستاجر است. در غیر این صورت کارشناس با توجه به ملک تجاری و ارزش آن، میزان سرقفلی را تعیین می کند. اما در رابطه با حق کسب و پیشه چون منشأ آن قهری است. و اراده هیچ نقشی در آن نداشته،در صورت تعلق گرفتن این حق به مستاجر، میزان آن از سوی کارشناس رسمی تعیین می شود.
• سرقفلی قابل اسقاط نبوده، و با فوت و جنون مستاجر، امکان انتقال سرقفلی وجود دارد. و به وراث وی و حتی به زوجه او به ارث خواهد رسید. مگر آنکه طرفین عقد که موجر و مستاجر هستند این حق را با اراده خود را ساقط کنند. و یا به دلایلی قانونی این حق اسقاط شود. و قابل انتقال به مستاجر نباشد. در رابطه با حق کسب و پیشه نیز باید گفت که این حق قابل اسقاط نیست. مگر تخلفات مستاجر موجب گردد که این حق از او ساقط شود.
• پرداخت حق کسب وپیشه، مطابق قانون موجر و مستاجر ۵۶ الزامی بوده. و موجر در صورتی که این حق را پرداخت نکند نمی تواند خواستار تخلیه ملک باشد. اما در مورد سرقفلی، برای موجر الزامی نبوده و با تقاضای مستاجر این حق قابل دریافت می باشد.
• اگر موجر من باب تخلف، و تعدی و تفریط خواستار تخلیه عین مستاجره باشد، الزامی به پرداخت حق کسب و پیشه ندارد.اما در رابطه با سرقفلی حتی در صورت تخلف، موجر ملزم به پرداخت بوده و نمی تواند ممانعت کند.

وکیل سرقفلی و حق کسب و پیشه

وکیلی است که به قوانین سرقفلی و کسب و پیشه که ارتباط با حقوق موجر و مستاجر داشته، آگاهی دارد. و با ورود به پرونده قرار است در مقام دفاع از حقوق مستأجر، که مالک سرقفلی است، باشد. و اثبات کند که مستاجر نسبت به مغازه ای که موجر مالک عین آن است حق سرقفلی یا کسب و پیشه دارد.

نتیجه گیری

ما در این مقاله حق سرقفلی با حق کسب و پیشه را مورد بررسی قرار دادیم. گفتیم که این دو حق، علی رغم اینکه شباهت زیاد با هم دارند، دو حق عینی مجزا بوده و با یکدیگر تفاوت هایی دارد که مرز تفکیک این دو از یکدیگر است. مستأجری که ادعای داشتن حق سرقفلی و کسب و پیشه را دارد، بایستی در بدوا امر تفاوت حق سرقفلی با حق کسب و پیشه را بداند سپس حسب مورد، مطالبه این حقوق را از مالک داشته باشد.

پیشنهادات

گروه وکلای ملکی، به همکاری وکلای متخصص و زبده تلاش دارد تا در حوزه ملکی، به افرادی که درگیر مشکلات حقوقی هستند، خدمات وکالت و مشاوره ارائه دهد.جهت برخورداری از خدمات حقوقی ما، شما عزیزان می توانید از طرق ارتباطی که در سایت به آن اشاره شده، در تماس باشید.

برخی از سوالات متداول

۱.حق سرقفلی و کسب و پیشه چیست و چه تفاوت هایی با یکدیگر دارند ؟

حق سرقفلی و کسب و پیشه، هر دو حق عینی است که در شرایطی به مستاجر تعلق می گیرد. اینکه این دو حق چیست و چه تفاوت هایی دارند موضوعی است که ما در این مقاله مفصلا آن را مورد بررسی قرار دادیم.

۲.چرا برای اثبات حق سرقفلی و کسب و پیشه، مستاجر نیاز به وکیل ملکی دارد؟

این دو حق از دسته حقوق عینی است که حسب شرایطی ممکن است به مستاجر تعلق بگیرد. اما اثبات آن کمی دشوار است لذا بهتر است که مستاجر اثبات مالکیت حق خود را به وکیل متخصص بسپارد.