تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی و نحوه انجام و آشنایی با مراحل آن

منظور از اراضی ملی چیست؟

به اراضی که در حال حاضر هیچ‌یک از اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی، هیچگونه دخل و تصرفی در آن نداشته و همچنان نیز شکل و شمایل طبیعی خود را همانند گذشته حفظ کرده‌ و در اختیار دولت قرار گرفته‌اند، اراضی یا زمین‌های ملی گفته می‌شود که اراضی فوق قاعدتاً در زمره اموال دولتی به حساب آمده و علی‌الاصول نیز در خارج از شهر واقع شده‌اند.

تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی

تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی آن‌قدرها هم کار سختی نیست و تنها با دانستن چند معیار می‌توان به راحتی اینگونه زمین‌ها را از یکدیگر تشخیص داد.

چنانچه اراضی دارای شرایط ذیل باشند در زمره اراضی عادی قرار دارند؛

• چنانچه زمین موردنظر قابل کشت بودن و امکان آبیاری در آن وجود داشته باشد.
• چنانچه در زمین مورد نظر، باغبانی یا کشت صورت گرفته باشد.
• چنانچه زمین در مسیر آب قرار گرفته باشد در زمره اراضی عادی قرار دارد.
• چنانچه زمین در مجاورت قنات، چاه یا رودخانه وجود داشته باشد، زمین در زمره اراضی عادی می‌باشد.
• چنانچه در زمین مسیر رفت و آمد قدیمی مشخص باشد.
• چنانچه زمین دارای پوشش‌های گیاهی مرتعی نباشد.
• چنانچه جوی‌های قدیمی و جدید در زمین قرار گرفته باشد.
• چنانچه زمین در محدوده روستا قرار داشته باشد.
• چنانچه زمین در نقشه‌های هوایی به رنگ زرد نشان داده شود، چرا که رنگ زرد در نقشه‌های هوایی نشان‌دهنده اراضی زراعی و کشاورزی است.
• چنانچه زمین فاقد شیب‌های تند باشد.
• چنانچه زمین دارای درختان میوه باشد.
• چنانچه در زمین هرگونه دخالت‌ها یا فعالیت‌های انسانی مانند ساخت طویله، خرمنگاه، خانه باغ یا… اتفاق افتاده باشد.
• چنانچه زمین به صورت تقسیم‌بندی یا کرت‌بندی باشد.

انواع اراضی ملی

اراضی ملی را در یک تقسیم‌بندی جداگانه می‌توان به دو دسته تقسیم نمود؛ اراضی ملی وابسته به سازمان مسکن و شهرسازی و اراضی ملی وابسته به منابع طبیعی.

اما منظور از هریک از انواع اراضی بیان شده چیست؟آن دسته از اراضی ملی که در داخل محدوده شهری واقع شده اند، وابسته به سازمان مسکن و شهرسازی بوده و آن دسته از اراضی نیز که در خارج از محدوده شهری واقعند، وابسته به اداره منابع طبیعی می‌باشند.

نحوه استعلام منابع طبیعی اراضی ملی

افراد جهت استعلام منابع طبیعی اراضی ملی بایستی به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کرده و مدارک و مستندات خویش را به این دفاتر ارائه نموده و منتظر نتیجه استعلام بمانند.

دفاتر فوق نیز پس از تحویل مدارک، آن‌ها را به اداره منابع طبیعی جهت استعلام کارشناسان ارسال خواهند کرد.

لازم به ذکر است که افراد پس از تحویل مدارک و مستندات خویش به دفاتر پیشخوان جهت استعلام، یک کد رهگیری و کد درخواست دریافت می‌نمایند.

در اراضی ملی مجوز زارعت و دامداری داده می شود

متقاضیان استفاده از اراضی ملی باید ابتدا طرح توجیهی خود را ارائه دهند سپس کارشناسان مربوطه طرح را مورد بررسی قرار داده در صورت داشتن شرایط و تائید آنها بر اساس اولویتهایی مانند

• بومی بودن
• کارآفرینان ، کارمندان و بازنشستگان
• نداشتن زمین

و دیگر موارد مد نظر، مجوز استفاده از اراضی ملی داده خواهد شد .

تفاوت اراضی ملی با اراضی منابع طبیعی

اراضی ملی مالکیت شخصی ندارد و تحت حفاظت دولت است مانند : مراتع آبی و جنگل ، منابع طبیعی به تمام موادی اطلاق میشود که بطور طبیعی وجود دارد از جمله : معادن ، گیاهان ، حیوانات ، آب وخاک ، تفاوت اصلی این دو اینست که اراضی ملی تحت مالکیت دولت است ولی منابع طبیعی ممکن است در دو حالت عمومی و خصوصی وجود داشته باشد که بدنبال تامین نیازهای اقتصادی و اجتماعی کشور می باشد

مدارک لازم جهت استعلام منابع طبیعی اراضی ملی

• رونوشت اصل سند مالکیت زمین
• رونوشت مدارک هویتی مالک
• نقشه یو تی ام ملک
• برگ درخواست استعلام (در صورتی که توسط ارگان خاصی درخواست داده شود)
• گواهی انحصار وراثت (درصورتی که ملک ورثه ای باشد)
• وکالت‌نامه محضری (در صورتی که مالک حضور نداشته باشد)

ماده ۵۶ قانون اراضی ملی

شاید تاکنون در خصوص ماده ۵۶ قانون اراضی ملی چیزهایی شنیده باشید و برایتان سوال پیش آمده باشد که منظور از این قانون چیست؟

منظور از ماده ۵۶ قانون جنگل‌ها و مراتع؛ چنانچه زمینی پیش از تاریخ فوق مورد تحلیل قرار گرفته باشد، جز اراضی ملی منابع طبیعی قرار خواهد داشت و چنانچه بالعکس آن بوده، یعنی قبل از تاریخ فوق (سال ۱۳۵۶) احیا نشده یا عمل کشاورزی یا… روی آن انجام نشده باشد در زمره اراضی ملی قرار داشته و تحت مالکیت دولت می‌باشد.

کمیسیون ماده ۵۶ منابع طبیعی شامل چه کسانی است؟

• رئیس اداره منابع طبیعی
• یک نفر قاضی دادگستری
• مدیر جهاد کشاورزی
• دونفر از اعضای شورای اسلامی روستا یا عشایر
• نماینده امور اراضی منابع طبیعی
• کارشناس جنگل و مراتع

لازم به ذکر است که هیئت فوق زیر نظر جهاد کشاورزی شهرستان می‌باشد و رای صادره توسط هیئت فوق نیز در دادگاه بدوی و تجدید قابل اعتراض خواهد بود.

مرجع رسیدگی به اراضی ملی و عادی کدام است؟

مرجع قضایی رسیدگی به اراضی فوق، اداره منابع طبیعی و آبخیزداری می‌باشد.

مجازات تصرف اراضی ملی

تصرف اراضی ملی جرم محسوب شده و در قانون مجازات اسلامی برای آن مجازات در نظر گرفته شده است. به طوریکه مستندا به ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، رفع تصرف و جزای حبس از یک ماه تا یک سال برای متصرف در نظر گرفته شده است.

متولی فروش اراضی ملی

متولی فروش اراضی ملی برعهده اداره منابع طبیعی استان می‌باشد.

مجازات خرید و فروش اراضی ملی

همانطور که اشاره شد، متولی فروش اراضی ملی اداره منابع طبیعی استان بوده و خرید و فروش آن توسط سایر اشخاص جرم محسوب شده و مجازاتی اعم از؛ رد مال، جزای نقدی معادل مبلغ ثمن معامله و جزای حبس از یک سال تا هفت سال را در بر دارد.

مستندات قانونی تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی

همانطور که پیش از این نیز بدان اشاره نمودیم، یکی از راه‌های تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی سابقه احیا زمین موردنظر می‌باشد. مطابق با قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع مصوب سال ۱۳۴۱، محدوده بیشه‌ها، مراتع و اراضی ملی مشخص گردیده است که مستندات قانونی آن عبارتند از؛

• قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور مصوب سال ۱۳۷۱.
• اصل ۴۵ قانون اساسی.
• ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب سال ۱۳۶۷.
• قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب سال ۱۳۴۱.

منظور از برگ تشخیص چیست؟

اراضی ملی شامل جنگل‌ها، مراتع و بیشه‌های طبیعی می‌باشد. حال هر نوع از اراضی که داخل اراضی ملی قرار نگیرند، جز مستثنیات می‌باشند. به طور مثال؛ املاک خصوصی که دارای سند مالکیت خصوصی مجزا می‌باشند در زمره مستثنیات قرار دارند.

حال به فرآیندی که سبب تفکیک اراضی ملی از مستثنیات می‌شود، تشخیص گفته خواهد شد که اعلام نظر در این خصوص در برگه‌ای تحت عنوان برگ تشخیص اعلام می‌گردد.

انواع برگ تشخیص

برگ تشخیص در دو نوع وجود دارد؛

• برگ تشخیص جزئی
• برگ تشخیص کلی

اما منظور از هر یک از انواع برگ تشخیص چیست؟

لازم به توضیح است، برگ تشخیص جزئی برای املاکی صادر خواهد شد که دارای مساحت محدود یا تعداد مالکین محدودی باشند و درست برخلاف آن، برگ تشخیص کلی وجود دارد که برای املاک دارای مساحت بسیار وسیع یا املاکی با تعداد مالکین نامحدود یا نامشخص صادر خواهد شد.

خصوصیات برگ تشخیص

در خصوص برگ تشخیص باید دانست که این برگه‌ها دارای شرایط ضروری مختص به خود می‌باشند.

در برگ تشخیص قید مواردی چون مشخصات ثبتی، مساحت و حدود ملک و همچنین موقعیت دقیق ملک ضروری است.

انواع مستثنیات اراضی ملی

همانطور که گفته شد، هر نوع از اراضی که در زمره اراضی ملی قرار نداشته باشند، جز مستثنیات قرار دارند. حال مستثنیات نیز خود به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که عبارتند از؛

• مراتع غیر مشجر
• توده‌های جنگلی
• اراضی جنگلی و بیشه‌های طبیعی
• عرصه تأسیسات و خانه‌های روستایی، زمین‌های زراعی و باغ‌ها

حضور وکیل در دعاوی اراضی ملی

تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی و همچنین استعلام و بررسی مفهوم هریک از آن‌ها مستلزم شناخت و داشتن آگاهی و تخصص لازم در زمینه امور فوق می‌باشد. به همین جهت، بهتر است که در زمینه امور فوق از وکیل دادگستری خبره و متخصص در این زمینه استفاده کرده و کار را به وی بسپارید تا خدای ناکرده به علت نا آگاهی و عدم شناخت کافی نسبت به قوانین و پیگیری امور مربوط به اراضی ملی با مشکل روبرو نشوید.

گروه وکلای ملکی با بهره‌گیری از چند تن وکیل خبره دادگستری و متخصص در تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی و امور مربوط به آن آماده دادن مشاوره رایگان وکیل ملکی به شما عزیزان می باشد.

سخن آخر…

از همراهی شما خوبان متشکریم. چنانچه در خصوص تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی، اعتراض به رای تشخیص، استعلام اراضی ملی و… مشکل یا ابهامی در ذهن دارید با وکلای متخصص و متبحر ما در حوزه پرونده‌های ملکی در ارتباط باشید.

گروه وکلای ملکی با بهره‌گیری از بهترین و باتجربه‌ترین وکلا و مشاورین حقوقی در خدمت شما عزیزان می‌باشند.

• اراضی ملی یعنی چه؟

به آن دسته از اراضی که هیچ یک از اشخاص حقیقی و حقوقی هیچگونه دخل و تصرفی در آن نداشته و تمام و کمال در اختیار دولت قرار گرفته است، اراضی ملی گویند.

• تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی به چه شکل می‌باشد؟

تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی دارای چندین معیار می‌باشد که با شناخت معیارهای آن می‌توان به تشخیص حدودی پی برد. در متن مقاله مفصلا به بررسی معیارهای تشخیص اراضی ملی از اراضی عادی پرداخته ایم.